Mỗi độ thu về khi làng quê vào mùa gặt mới, những chút gió heo may tràn về và lúc hoa sữa ngào ngạt tỏa hương thơm cũng là lúc chuẩn bị đón mùa Rươi mới, có lẽ đây là một món ăn mà thực khách nào khó tính đến mấy dù chỉ thưởng thức một lần cũng sẽ chẳng bao giờ quên. Ngày xưa chúng ta thường nghe tả về những món dâng lên vua chúa như nem công chả phượng, bào ngư, yến huyết.... ngày bé bố mẹ làm cán bộ nhà nước ăn gạo sổ nên thường chẳng bao giờ được no, nên những món ăn vậy chắc cũng chỉ như nghe trong chuyện cổ tích, sau này lớn nên đời sống khấm khá được đi giao du nhiều nơi rồi cái món cổ tích giành cho vua chúa kia cũng chẳng còn gì là xa lạ cả mà ăn vài lần là thấy ngán và bình thường, nhưng có lẽ món chả Rươi một món ăn dân dã mà mẹ làm cho ăn ngày bé thì có lẽ sẽ đi theo mãi suốt cả đời tôi.

Chả rươi

Tháng 8 âm lịch cái làng nhỏ bé tên tục gọi là làng "Bung" thị trấn Gia Lộc tỉnh Hải Dương vào mùa lễ hội giỗ đức thánh An Nghĩa Đại Vương Nguyễn Chế nghĩa, một trong mười danh nhân nổi tiếng nhất triều Trần có công hai lần đánh tan giặc Nguyên Mông, nhà nào cũng sắm những món ngon nhất dâng lân làm giỗ đức ngài, nhân dân quê tôi có tài làm cốm Đại, những bông lúa nếp cái hoa vàng vừa kịp đầy sữa được tuốt chọn từng bông sau đó đem về rang lên rồi giã thành món cốm nổi tiếng, ở quê vẫn truyền nhau câu nói" Hồng Diễn - Cốm Đại làm hại con bà" vì cốm đại rất ngon xanh dẻo, thường làm lễ dẫn cưới cùng với hồng Diễn xứ lạng. Sau hội bà con lại vội vã gặt mùa tránh bão và thường có câu:

Tháng 9 đôi mươi, tháng 10 mùng 5 câu ca này bà con dành cho con vật người Việt ta hay làm những món ngon, không phải lúc nào cũng có. Đó là con Rươi. Mà theo từ điển tiếng Việt, nó là con giun đất, thân có nhiều lông tơ nhỏ, sinh theo mùa, ở vùng nước lợ, ăn được, 20 tháng chín và mồng 5 tháng 10 âm là mùa rươi xuất hiện nhiều.

Con rươi

Ở Hải Dương Rươi chỉ có ở các huyện Thanh Hà, Tứ Kỳ và Đông Triều mà thôi. Rươi không ai nuôi được, ngày thường có vác mai đào tung cả ruộng Rươi lên cũng chẳng bao giờ tìm được một con nào, nhưng đến vụ khi nước chiều dâng lên ngập các ruộng Rươi và trời đất vần vũ những ai yếu người sẽ cảm thấy đau ê ẩm mình mẩy là đoán rươi chuẩn bị ra, nhưng thế vẫn chưa đủ cái con vật khó tính này còn đợi trời mưa và khi mưa lất phất các cụ bảo mưa mở lỗ Rươi rồi, thì lúc này những con vật bé tý từ dưới lòng đất chui lên từng đàn, có con dài tới vài mét, lên đến mặt nước chúng bắt đầu đứt ra từng đoạn ngắn mà kỳ lạ thay con nào cũng có đầu có mắt hẳn hoi, chúng bơi thành đoàn ra sông cái bà con chỉ có chờ lúc này là đem thôi thì thúng mủng rổ giá bơi thuyền ra vớt, trên bờ thúng to thúng bé chờ đem Rươi đi bán ngay cho các chợ đầu mối kẻo rươi để lâu sẽ hỏng, những thúng rươi ngon được đem lên Hà Nội và những thành phố lớn bán cho các khách sạn, nhà hàng đặc sản chế biến thành những món ngon cho các thực khách sành ăn, còn những loại ngon vừa đem về các chợ quê bán cho bà con bình dân, nhưng giá thì cũng không bình dân tý nào cả, cách đây vài năm thì chỉ vài chục ngàn là được một Kg nhưng một hai năm gần đây thì Rươi hiếm hơn do ruộng Rươi bị thu hẹp bởi quá trình đô thị hóa nên giá đắt khủng khiếp, một kg rươi ngon ở Hà Nội có thời điểm bán với giá 4- 5 trăm ngàn đồng. Khi Rươi đang ra mà gặp trận mưa dù to hay nhỏ bỗng tất cả chẳng thấy con nào chui ra nữa nên thường gọi là mưa lấp nỗ Rươi
Mua Rươi phải biết chọn rươi ngon, những bà nội chợ giỏi thường chọn những thúng Rươi còn tươi nguyên, con Rươi phải bò lổm ngổm trong thúng, Rươi màu hồng thân mập thì là ngon, còn Rươi màu xanh, thân gày và bò yếu là rươi không ngon khi đánh nhuyễn ra rất ít bột, rán ăn sẽ sác nên giá thường rẻ.
Khi mua rươi bạn không thể không mua kèm theo rất nhiều những loại gia vị đặc chưng với Rươi như thịt ba chỉ ngon, trứng gà vịt tươi, lá nốt, hành hoa, thì là, hạt tiêu, mì chính, nước mắm ngon và còn một vị mà nếu thiếu nó sẽ mất đi rất nhiều mùi vị đặc chưng của Rươi đó là chút vỏ quất.

Rươi đem về nhà cho vào rổ dày nan thả nhẹ nhàng vào chậu nước rồi rửa nhẹ tránh làm vỡ ruột, nhặt sạch mùn rác sau đó để ráo nước rồi đổ rươi vào âu dùng đũa đánh nhuyễn càng lâu càng ngon, ta sẽ băm nhỏ thịt ba chỉ tùy theo số lượng Rươi mà cho nhiều hay ít, thường 1 kg rươi chỉ cho một hai lạng và khoảng hai quả trứng gà hoặc vịt đập vào, rau gia vị thái chỉ rồi vằm nhỏ cho vào cùng mì chính hạt tiêu nước mắm ngon trộn thật đều là được.

Việc rán chả rươi mỗi nơi một khác có nơi cho Rươi sau trộn gia vị vào rán luôn nhưng như vậy Rươi sẽ không ngon vì Rươi sẽ chín không đều và dễ cháy, khi ăn sẽ thấy khô không còn vị béo ngậy, muốn Rươi ngon ta dùng nồi hấp xôi cho lót lá chuối xuống dưới, sau đó cho từng muôi Rươi vào hấp bánh, khi Rươi chín đều đóng bánh ta đem bánh Rươi đã được hấp chín cho vào chảo mỡ nóng già và đun nhỏ lửa sao cho rươi không cháy nhanh, khi bánh rươi có màu vàng cánh dán đều hai mặt bạn hãy vớt Rươi ra để ráo mỡ và lúc này bạn biết không mùi của Rươi thơm ngào ngạt khiến những người đứng cách xa hàng vài trăm mét cũng ngửi thấy mà phía bên trong bánh chả vẫn mềm.


Nước chấm rươi ngon nhất là nước mắm chắt, có tỏi ớt chỉ thiên bỏ hạt vằm nhuyễn cho thêm tý mì chính đường và chút chanh là hợp nhất, nếu nơi nào sang thì có thêm ít tinh dầu cà cuống mùa gặt thì ôi chao bạn ăn một lần sẽ không bao giờ quên

Quấn một ít lá rau diếp, rau thơm cùng bún ngon và bẻ một chút bánh dươi nóng hổi cuộn vào rồi chấm nước mắm bạn cảm thấy vị ngậy ngậy,mùi thơm ngào ngạt đặc chưng của rươi và thêm chén rượu ngon cùng vài người bạn tâm giao thì có lẽ bạn sẽ được hưởng một bữa tiệc thật tuyệt vời trong một buổi chiều thu đáng nhớ, mà biết đâu trong bữa ăn ngon vậy bạn sẽ lại lẩy ra được vài vần thơ hay thì sao

Nếu bạn muốn có một sự đặc biệt hơn là đãi bạn bè món Rươi vào những ngày tết nguyên đán trong cái tiết trời se lạnh trong không khí vui vẻ bên mâm cỗ tết còn có món chả Rươi thơm lừng thì thật là một sự thú vị đặc biệt, sẽ có rất nhiều người thắc mắc làm sao mà tết có Rươi ăn, nhưng điều đó không khó mình sẽ mách nhỏ các bạn nhé, Rươi sau khi hấp thành bánh bạn cho vào chảo mỡ rán, nhưng bạn không nên rán vàng như để ăn ngay mà chỉ nên rán qua cho bánh rươi đanh lại là được, sau đó xếp những bánh Rươi vào một hộp nhựa có nắp đậy kín lại rồi cho vào túi ni nông gói trặt rồi xếp vào ngăn đá tủ lạnh, tết đến xuân về khi hoa mai hoa đào nở rực rỡ, bạn chỉ cần lấy Rươi từ tủ lạnh ra để khoảng 30 phút những bánh rươi đóng băng sẽ tự rời nhau ra, sau đó bên bếp than hồng những chảo rươi nóng hổi bốc mùi thơm ngào ngạt lan toả khắp không gian quyện lẫn cùng hương trầm ngào ngạt cùng không khí đầm ấm ngày tết xum họp thì chắc chắn đây sẽ là một món quà đặc biệt hiếm có của ngày tết cổ truyền phải không?...

Theo haiduong360

 

Kinh Môn là một vùng đất lịch sử, danh thắng xưa và nay. Vùng đất đã sinh ra những danh nhân, danh tướng, học giả, thi sĩ như Đỗ Khắc Chung, Phạm Sư Mạnh, Phạm Tông Ngộ, Phạm Tông Mại...

Động Hàm Long ở thôn Tử Lạc, xã Minh Tân còn lưu giữ nhiều hiện vật cổ. Ảnh: Thành Chung

Kinh Môn là một vùng đất lịch sử, danh thắng xưa và nay. Vùng đất không rộng của tỉnh nhưng chứa đựng nhiều núi non, nhiều con sông lớn nhỏ chia cắt vùng đất này thành nhiều khu vực. Có thể nói là khá hiểm trở so với các vùng đất khác của tỉnh ta. Vùng đất này lại sinh ra những danh nhân, danh tướng, học giả, thi sĩ như Đỗ Khắc Chung, Phạm Sư Mạnh, Phạm Tông Ngộ, Phạm Tông Mại... Đặc biệt, thiên nhiên ưu đãi ban tặng cho huyện Kinh Môn hàng chục khu danh lam thắng cảnh nổi tiếng mà du khách từ hàng ngàn năm nay đã đặt chân đến để thưởng ngoạn, cầu may, cầu phúc, cầu lộc, cầu tài...

Từ cầu An Thái về thị trấn Kinh Môn, du khách còn thấy dấu tích của những dãy nhà cổ xây bằng gạch nung, chân nền nhà xếp bằng đá xanh, vỉa hè lát đá xẻ, nhà lợp ngói ta, ngói tây xen kẽ, một dãy lò vôi cũ nát bám bờ nam sông Kinh Thầy. Dãy lò vôi này là nguồn sống chính, nguồn thu nhập chính của người thị trấn Kinh Môn hàng trăm năm nung đá thành vôi bán cho thiên hạ xây nhà. Giờ đây lò vôi thu hẹp đáng kể, bởi trên khu đất Nhị Chiểu (Kinh Môn) bùng nổ nhiều nhà máy sản xuất xi măng lớn nhỏ như Hoàng Thạch, Phúc Sơn... Xi-măng thay vôi xây dựng nhà cao tầng, cầu, cống... Ngày nay, người thị trấn tự phát chuyển sang nhiều nghề khác như khai thác cát, vận tải, thương mại, dịch vụ... Nếu đứng trên quả đồi lớn ở trung tâm thị trấn nhìn xuống tứ phía, chúng ta sẽ thấy phố xá ngang dọc như bàn cờ với nhiều ngôi nhà cao tầng của người dân, bệnh viện, trường học, nhà nghỉ, khách sạn... Có cả khu vui chơi, khu buôn bán sầm uất và một cái chợ có từ lâu đời, hàng hóa phong phú. Thị trấn Kinh Môn là một đô thị mới nhộn nhịp người đến, người đi. Khách Tây cũng có. Người trong nước nườm nượp đổ về.

Bên cạnh đó, huyện Kinh Môn được thiên nhiên ưu đãi. Đó là động Kính Chủ ở xã Phạm Mệnh, động còn có tên là Đệ lục động, một cảnh đẹp thứ 6 của nước Nam xưa. Du khách đến chiêm ngưỡng động có một cửa vào rất rộng, 2 vòm hang. Trong động có khe suối nước trong mát quanh năm, xuyên thông ra sông Kinh Thầy. Địa thế thiên tạo này là một điều kỳ thú đối với khách du lịch đến nhiều lần vẫn muốn đến. Trong động có chùa thờ phật và thờ Minh Không thiền sư Lý Nhân Tông, Huyền Quang tôn giả. Ở đây cũng phải nhắc nhở đến chính quyền địa phương xã Phạm Mệnh, những cán bộ quản lý di tích hang động cần bảo tồn nguyên vẹn di tích.

Đến động Kính Chủ, du khách còn tận mắt nhìn thấy tài năng khắc đá của thợ đá Kính Chủ, họ đã chế tác ra nhiều tác phẩm có giá trị văn hóa, nghệ thuật cao.

Từ động Kính Chủ qua sông Kinh Thầy là xã Duy Tân, nơi có động Thánh hóa, gần đây các nhà sử học, khảo cổ học còn tìm thấy nhiều bộ xương hóa thạch của người Việt cổ vừa mới tìm ra cách đây 10 năm. Động Thánh hóa là một điểm đến khá âm u, nhằng nhịt cây bụi, nhưng hấp dẫn với khách du lịch, nhất là các nhà nghiên cứu. Thôn Tử Lạc, xã Minh Tân lại có một cụm hang động tuyệt vời. Đó là động Hàm Long, có cửa cao 3m, rộng 10m, sâu và dài 80m, trong động có nhũ đá, chứng tỏ đây là một động cổ cách đây hàng nghìn năm. Vách động có 6 tấm bia khắc từ thế kỷ 15-17, có giá trị cao về lịch sử. Bên cạnh Hàm Long là động Tâm Long mới được phát hiện năm 1992, cửa động hẹp nhưng càng đi sâu vào trong càng rộng, kỳ vĩ, lộng lẫy, có nhũ đá giống thần vệ nữ, long lanh như dát bạc. Rồi hang Đốc Tít mang tên thủ lĩnh nghĩa quân chống Pháp thời Nguyễn Thiện Thuật. Ngoài ra, còn có thể chưa khám phá hết những hang động kín trong dãy núi đá xanh đen khu Nhị Chiểu bốn bề sông nước.

Song song với hang động, cụm hang động của thiên nhiên ban tặng, từ năm 1993, tỉnh đã dựng khu tượng đài Trần Hưng Đạo có giá trị muôn đời, đặt trên nhịp 2 núi An Phụ, xã An Phụ. Đây là Tượng đài bằng đá xanh lấy từ núi Nhồi (Thanh Hóa) hoành tráng của nước ta. Từ khi xây dựng xong, tượng đài Trần Hưng Đạo đã thu hút hàng triệu lượt khách trong và ngoài nước.

Kinh Môn còn nhiều kỳ thú và hấp dẫn chưa được tìm hiểu hết. Nhưng quả thật vùng đất sơn thủy hữu tình này chứa đựng một sức sống văn hóa sâu xa không ai dễ dàng đến một vài lần đã thấy hết được.

QUANG MINH

theo baohaiduong.com

 

Hải Dư­ơng là mảnh đất giàu truyền thống lịch sử và văn hiến, nơi sinh ra biết bao anh hùng hào kiệt, bao danh nhân lỗi lạc. Nhiều thế kỷ trôi qua, các giá trị tiêu biểu đó được gìn giữ, bảo lưu qua hệ thống văn hoá vật thể, phi vật thể đặc sắc như di tích lịch sử, văn hóa, lễ hội, phong tục tập quán v.v.

Hiện nay, trên địa bàn tỉnh có 1098 di tích (theo điều tra năm 1996) được phân bố ở hầu khắp các làng xã. Trong số đó, có 02 di tích là Côn Sơn và Kiếp Bạc được xếp hạng đặc biệt quan trọng của quốc gia, 140 di tích xếp hạng quốc gia và 62 di tích xếp hạng cấp tỉnh. Cùng với sự phát triển kinh tế, văn hóa và xã hội, sự nghiệp bảo tồn di tích của tỉnh Hải Dương cũng đạt đ­ược nhiều thành tựu to lớn. Trước đây, có nhiều di tích bị xuống cấp, đổ nát, hoang tàn. Đến nay, hệ thống di tích trên địa bàn tỉnh đã được tu bổ, khôi phục và tôn tạo xứng đáng với tầm vóc của các danh nhân đất nư­ớc và các giá trị lịch sử, văn hóa, du lịch vốn có. Điển hình là khu di tích danh thắng Côn Sơn - Kiếp Bạc, chùa Thanh Mai, đền Cao An Lạc, đền thờ thầy giáo Chu Văn An … ở Chí Linh; khu di tích danh thắng An Phụ ở Kinh Môn; cụm di tích thờ danh y Tuệ Tĩnh và Văn miếu Mao Điền ở Cẩm Giàng, đền thờ Khúc Thừa Dụ ở Ninh Giang... Hàng năm, các di tích trên địa bàn tỉnh đã đón hàng chục vạn du khách thập phương về tham quan, chiêm bái. Trong những năm gần đây, được sự quan tâm của Đảng, Nhà nước và các cấp chính quyền, sự nhiệt tình công đức của nhân dân, hệ thống di tích lịch sử văn hoá của tỉnh Hải Dương (tiêu biểu nhất là khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc) đang được bảo tồn và phát huy tác dụng nhiều mặt, đặc biệt là giá trị giáo dục sâu sắc, lâu dài.
Côn Sơn - Kiếp Bạc là quần thể di tích lịch sử, văn hoá và danh thắng nổi tiếng từ lâu đời, gắn bó với cuộc đời, sự nghiệp của nhiều danh nhân nổi tiếng: Trần Hưng Đạo, ba vị Phật tổ của Thiền phái Trúc Lâm (Đệ nhất tổ, Điều Ngự Giác Hoàng, Trần Nhân Tông Hoàng đế, Đệ nhị tổ Pháp Loa, Đệ tam tổ Huyền Quang), Trần Nguyên Đán, Nguyễn Trãi... Uy đức và tài năng kiệt xuất của họ đã góp phần hun đúc nên hồn thiêng sông núi, để lại tiếng vang muôn thuở. Côn Sơn và Kiếp Bạc còn là hai trung tâm tôn giáo, tín ng­ưỡng lớn của đất n­ước, có sự liên quan gắn bó về lịch sử, văn hóa và tâm linh với nhiều di tích ở trong và ngoài tỉnh Hải Dương. Trải qua hơn 700 năm tồn tại, phát triển, mối liên quan ấy ngày càng có ý nghĩa sâu sắc; những tri thức về các di tích liên quan sẽ góp phần quan trọng trong việc tìm hiểu giá trị nhiều mặt của khu di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc nói riêng, của hệ thống di tích lịch sử văn hoá trên đất Hải Dương nói chung.
Nhằm giới thiệu cho du khách những thông tin cần thiết, phục vụ nhu cầu tham quan, học tập, Ban Quản lý di tích Côn Sơn - Kiếp Bạc giới thiệu một số di tích tiêu biểu có liên quan trong địa phận tỉnh Hải Dương.
A. Các di tích có liên quan tới Đức Thánh Trần:
1. Đền Quát, xã Yết Kiêu, huyện Gia Lộc.
2. Khu di tích đền Sinh, đền Hoá, xã Lê Lợi, huyện Chí Linh.
3. Đền chùa Trung Quê, xã Lê Lợi, huyện Chí Linh.
4. Đền Cao An Phụ, xã An Sinh, huyện Kinh Môn.
5. Đền Gốm, xã Cổ Thành, huyện Chí Linh.
B. Những di tích liên quan đến các vị tổ của Thiền phái Trúc Lâm:
1. Chùa Thanh Mai, xã Hoàng Hoa Thám, huyện Chí Linh.
2. Chùa Minh Khánh, thị trấn Thanh Hà, huyện Thanh Hà.
C. Tám di tích cổ nổi tiếng của huyện Chí Linh xưa (Chí Linh bát cổ)
1.Thượng Tể cổ trạch (Đền thờ Quốc Phụ Thượng tể Trần Quốc Chẩn)
2. Tinh Phi cổ tháp (Tháp mộ của bà Tinh Phi Nguyễn Thị Duệ, tức bà chúa Sao Sa, theo tư liệu hiện còn, là nữ tiến sỹ đầu tiên của nước ta).
3. Tiều Ẩn cổ bích (nhà cũ của Tiều Ẩn - biệt hiệu của Chu Văn An khi từ quan về núi Phượng Hoàng)
4. Huyền Thiên cổ tự ( Chùa cổ Huyền Thiên)
5. Nhạn Loan cổ độ (bến đò cổ Nhạn Loan)
6. Dược Lĩnh cổ viên (Vườn thuốc Dược Sơn từ thời Trần Hưng Đạo truyền lại)
7. Phao Sơn cổ thành (Thành cổ Phao Sơn, tức thành Phả Lại xưa)
8. Trạng Nguyên cổ đường (nhà cũ của Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi)
D. Các sinh hoạt văn hoá phi vật thể tiêu biểu diễn ra tại các di tích, danh thắng của tỉnh Hải Dương
1. Lên đồng tại đền Tranh, xã Đồng Tâm, huyện Ninh Giang.
2. Các nghi thức tế lễ, các sinh hoạt hầu bóng, hát văn;
3. Các trò chơi dân gian đặc sắc như: đánh vật, chơi đu, pháo đất, cờ tướng, cờ người, bắt vịt, đi cầu thùm, thổi cơm thi… diễn ra trong những ngày Xuân và những ngày lễ hội tại hầu hết các di tích danh thắng của tỉnh.

Theo : Consonkiepbac